ว่านมหาโชค สรรพคุณ และการปลูกว่านมหาโชค

1698

ว่านมหาโชค เป็นจัดไม้มงคล และไม้ดอกไม้ประดับ เนื่องจากเป็นว่านที่มีความเชื่อว่าเป็นว่านเมตตามหานิยม และว่านแห่งโชคลาภที่ทำให้ผู้คนนับถือ และนำโชคลาภเงินทองมาให้ผู้ปลูก

advertisement

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
ลำต้น
ว่านมหาโชค เป็นไม้ล้มลุก มีลำต้นแท้เป็นหัวอยู่ใต้ดิน ส่วนที่เห็นด้านบนเป็นเพียงก้านใบ และใบ โดยหัวหรือลำต้นแท้มีลักษณะคล้ายหอมหัวใหญ่ มีรากเป็นระบบรากฝอยเส้นเล็กๆขนาด 2-3 มิลลิเมตร สีน้ำตาล แทงงออกเป็นกระจุกที่ฐานหัว โดยหัวด้านนอกจะมีเยื่อหุ้มบางๆสีน้ำตาลหุ้มอยู่ ด้านในมีกลีบหัวเป็นแผ่นวงกลมเรียงซ้อนกันแน่น แผ่นด้านนอกมีสีออกเหลืองน้ำตาล และด้านในมีสีขาว หัวที่มีอายุมากตั้งแต่ 1 ปี จะสามารถแตกหัวเป็นลำต้นใหม่ได้

ว่านมหาโชค

หัวว่านมหาโชค

ใบ
ว่านมหาโชค เป็นพืชใบเลี้ยงเดี่ยว คือ มีก้านใบ และใบอันเดียวแทงออกจากหัวที่เป็นลำต้น ก้านใบ และใบว่านมหาโชคมีลักษณะคล้ายกับว่านมหาลาภ จนผู้ปลูกบางรายเข้าใจว่าเป็นว่านมหาลาภ แต่แท้จริงแล้วเป็นว่านคนละชนิดกัน โดยมีลักษณะใบ และก้านใบสีเขียวใกล้เคียงกัน แต่ว่านมหาลาภจะมีก้านใบ และใบสีเขียวเข้มกว่า ส่วนว่านมหาลาภมีสีค่อนเป็นสีเขียวอ่อน และที่สำคัญ คือ ใบว่านมหาลาภมีขนาดป้อม และสั้นกว่า

ใบว่านมหาโชค ประกอบด้วยก้านใบที่แทงออกจากหัวโผล่ขึ้นมา ก้านใบ และแผ่นใบมีสีเขียวเข้ม แผ่นใบ และขอบใบเรียบ ใบมีเนื้อหนา และเป็นมันวาวมาก ส่วนโคนใบสอบแคบ และค่อยขยายใหญ่ออก แล้วเรียวลง และแหลมที่ปลายใบ โดยปลายใบจะโค้งงอลงด้านล่าง และแผ่นใบมองเห็นเส้นใบเรียงตามแนวยาวจากโคนใบถึงปลายใบ ทั้งนี้ มีจุดสังเกตว่าเป็นว่านชนิดหรือไม่ คือ ก้านใบมีความยาวเท่ากับแผ่นใบ ต้นหนึ่งจะมีใบประมาณ 2-5 ใบ

ดอก
ว่านมหาโชค ออกเป็นช่อ ประมาณ 3-8 ดอก/ช่อ ประกอบด้วยก้านช่อดอกทรงกลม สีเขียวเข้ม ขนาด 1-1.5 เซนติเมตร ยาว 30-40 เซนติเมตร มีดอกแยกออกเป็นดอกเดี่ยว 3-8 ดอก มีกลีบเลี้ยงดอกสีเขียวหุ้มที่โคนกลีบดอก โดยกลีบดอกมีสีขาว มีโคนกลีบเชื่อมติดกันเป็นหลอดยาว 4-8 เซนติเมตร ส่วนปลายกลีบขณะดอกตูมจะหุบเข้าหากัน และเมื่อบาน ปลายกลีบดอกแยกแผ่ออกเป็นแฉก 5 แฉก

ดอกว่านมหาโชค

ปลายกลีบดอกที่แผ่บานออก แต่ละกลีบจะมีขนาดเท่ากัน รูปทรงสามเหลี่ยม โคนกลีบใหญ่ กว้าง 2.5-3.5 เซนติเมตร และปลายกลีบแหลม มีความยาวของปลายกลีบดอก 3-5 เซนติเมตร ถัดมาตรงกลางจะมีแผ่นชูเกสรตัวผู้เรียงเป็นวง และมีเกสรตัวยื่นออกจากขอบบน 6 อัน ถัดมาด้านในตรงกลางจะเป็นรังไข่ และเกสรตัวเมีย โดยดอกว่านมหาโชคจะเริ่มออกประมาณเดือนพฤศจิกายน-ธันวาคม ดอกเมื่อบานจะส่งกลิ่นหอมเย็น

ผล และเมล็ด
ผลว่านมหาโชค มักไม่ค่อยพบเห็นหนัก เพราะดอกมีเกสรไม่สมบูรณ์ และตามธรรมชาติของว่านเองมีการพัฒนาการสืบพันธุ์เป็นแบบแตกหัวใหม่มากกว่า

ประโยชน์ว่านมหาโชค
1. ความเป็นไม้มงคล
ว่านมหาโชค เป็นที่นิยมปลูกของนักเล่นว่านมาตั้งแต่สมัยอยุธยา โดยมีความเชื่อว่าเป็นว่านเมตตามหานิยม ช่วยให้ผู้คนเคารพนับถือ มีความยำเกรง นำโชคลาภ ทรัพย์สินเงิน และชื่อเสียงเกียรติยศมาแก่ผู้ปลูก โดยเฉพาะผู้ปลูกที่มีประพฤติปฏิบัติในศีลธรรม

ในตำราว่านกล่าวว่า หัวว่านมหาโชคนิยมนำมาแกะสลักเป็นภควัมอุ้มท้อง ก่อนนำไปตากให้แห้ง หลังจากนั้นนำมาเสกคาถา “ลุขะยะ โคขะ คันธานัง สุคะโต สุขะทะรัง ปัจจะ คำปะลีลัง พิจะกะ พะโรวะสิวัง พิกะพะ โรวัน นะมามิ คะมะโต” ซึ่งให้สวด 1000 จบ แต่ที่นี้ให้พึงสวด 3 หรือ 9 จบ ก็ถือว่าเป็นสิริแล้ว หลังจากนั้นนำไปวางบนหิ้งพระบูชา ซึ่งเชื่อว่าจะช่วยนำโชคลาภ นำทรัพย์เงินทองมาให้ยิ่งนัก

ในบางตำรากล่าวว่า หัวว่านนำมาแกะสลักเป็นนางกวัก ก่อนนำไปตากให้แห้ง และนำมาเสกคาถา “นะเมตตา โมกะรุณา พุทธะปราณี ยะเอ็นดู” ซึ่งให้สวด 108 จบ แต่ก็สวด 3 หรือ 9 จบ ก็เพียงพอเช่นกัน ส่วนการใช้นั้น ท่านกล่าวว่า เวลาไปไหนมาไหนให้นำนางกวักนี้ติดตัวไปด้วย ซึ่งเชื่อว่าจะช่วยคุ้มครองภัยอันตรายได้ทั้งปวง และยังช่วยให้ผู้คนรักเอ็นดู มีคนช่วยเหลือสงเคราะห์ในตามตกทุกข์ได้ยาก

2. ไม้ดอกไม้ประดับ
ดอกว่านมหาโชคมีความโดดเด่นที่มีก้านช่อดอกสูงยาว ทำให้มองเห็นดอกได้แม้อยู่ที่ไกล และช่อดอกมีดอกเป็นกระจุก ตัวดอกมีขนาดใหญ่ สีขาวสวยงาม เมื่อบานจะส่งกลิ่นหอม จึงนิยมปลูกเพื่อเป็นไม้ดอกไม้ประดับควบคู่กับเป็นไม้มงคล

3. สมุนไพร
หัวว่านมหาโชค เป็นกลีบหัวที่เรียงซ้อนกันแน่น คล้ายหอมหัวใหญ่ สามารถนำมาหั่น และตากแห้งสำหรับทำสมุนไพรได้

สรรพคุณว่านมหาโชค
หัวว่านมหาโชค สามารถนำมาใช้เป็นยาสมุนไพรได้ อาทิ การนำต้มน้ำดื่ม หรือ นำหัวมาหั่นเป็นเส้นเล็กๆ ก่อนนำไปตากแห้งสำหรับต้มน้ำดื่ม หรือบดอีกสำชงเป็นชาดื่ม หรือ นำผงบดใส่แคปซูลรับประทาน ด้วยฤทธิ์ทางยา ได้แก่
– ใช้เป็นส่วนผสมของยาอายุวัฒนะ
– ช่วยให้ผิวพรรณสดใส แลดูอ่อนกว่าวัย
– ช่วยรักษาโรคเบาหวาน
– ช่วยในการย่อยอาหาร และเจริญอาหาร
– ช่วยแก้โรคท้องเสีย
– ช่วยลดไขมันสะสมในเส้นเลือด
– กระตุ้นเสริมภูมิคุ้มกัน

การปลูกว่านมหาโชค
การปลูกว่านมหาโชคจะใช้การแยกหัวใหม่ปลูกเป็นหลัก ซึ่งว่านที่ปลูกมาตั้งแต่ 1 ปี จะสามารถแตกหัวใหม่ได้ โดยหัวใหม่ที่จะนำมาปลูก ควรแยกจากกระถางที่เริ่มมีใบแทงขึ้นมาเล็กน้อยแล้ว

สำหรับวัสดุที่ใช้ปลูก แนะนำให้นำดิน 1 ส่วน ผสมกับปุ๋ยคอก 1 ส่วน แกลบดำ 2 ส่วน ขุ๋ยมะพร้าว 1 ส่วน และทราย 0.5 ส่วน คลุกผสมให้เข้ากัน ก่อนใช้ปลูกในกระถางหรือในแปลงจัดสวน

นอกจากการแยกหัวปลูกแล้ว หัวว่ายนมหาโชคยังสามารถขยายพันธุ์ได้ด้วยการนำซีกหัวมาปักชำ ด้วยการผ่าเป็นซีกตามแนวยาวของหัว ให้ซีกผ่านกลางหัว ซึ่งจะต้องมีฐานหัว และรากติดไว้ด้วย ก่อนจะนำมาปักชำให้แตกใบใหม่ แล้วค่อยย้ายลงปลูกต่อไป

คาถาใช้ตอนปลูก หรือ รดน้ำ : นะโมพุทธายะ 3 จบ
วันปลูก : วันสำคัญทางทางพุทธศาสนา เช่น วันพระ วันวิชาขบูชา วันมาฆบูชา เป็นต้น

เพิ่มเติมจาก : รังว่านปากช่อง (2524)

เอกสารอ้างอิง
1) บัวปากช่อง (รังว่านปากช่อง), 2524. ชุมนุมว่านยาและไม้มงคล.

advertisement